Nền kinh tế tuần hoàn nhựa của châu Âu đối mặt với "sự suy giảm nghiêm trọng": Tốc độ tăng trưởng giảm từ 13,6% xuống còn 1,2%.
Mới đây, Plastics Europe đã công bố báo cáo hai năm một lần mang tên "Nền kinh tế tuần hoàn cho nhựa – Phân tích châu Âu". Báo cáo cung cấp dữ liệu và thông tin chi tiết mới nhất (năm 2024) về quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn nhựa ở châu Âu, bao gồm các xu hướng trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ và thương mại nhựa tuần hoàn, cũng như số liệu thống kê về quản lý chất thải.
Báo cáo cho thấy mặc dù châu Âu vẫn dẫn đầu thế giới về thị phần sản xuất nhựa tái chế, nhưng tốc độ tăng trưởng đã chậm lại đáng kể, gây ra những thách thức nghiêm trọng cho sự phát triển của ngành công nghiệp này.
1. Tốc độ tăng trưởng sản xuất nhựa tuần hoàn giảm mạnh từ 13,6% xuống còn 1,2%
Báo cáo chỉ ra rằng vào năm 2024, nhựa tuần hoàn (bao gồm tái chế cơ học, tái chế hóa học, nhựa sinh học và nhựa thu giữ carbon) chiếm 15,8% tổng sản lượng nhựa ở châu Âu, đạt khối lượng 8,7 triệu tấn (8,7 Mt). Tuy nhiên, sự tăng trưởng về thị phần này chủ yếu được thúc đẩy bởi sự sụt giảm sản lượng nhựa có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch - giảm 8,3% xuống còn 43,3 Mt - chứ không phải do sự mở rộng đáng kể của nhựa tuần hoàn.
Tốc độ tăng trưởng hàng năm của sản lượng nhựa tái chế ở châu Âu đã giảm mạnh từ 13,6% năm 2022 xuống chỉ còn 1,2% năm 2024. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng hàng năm toàn cầu đã tăng từ 5,0% lên 7,7%, với tổng sản lượng đạt 44,2 triệu tấn (44,2 Mt), chiếm 9,6% tổng sản lượng nhựa toàn cầu.
2. Sự phụ thuộc ngày càng tăng vào nhập khẩu: 19% nhu cầu về nhựa tái chế được đáp ứng thông qua nhập khẩu
Năm 2024, các nhà chế biến nhựa châu Âu phụ thuộc vào nhập khẩu để đáp ứng 19% nhu cầu về nhựa tái chế. Hơn nữa, khi xét đến tổng nhu cầu nhựa (bao gồm cả nhựa có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch), tỷ lệ nhập khẩu có thể lên tới 24%.
Trong khi đó, xuất khẩu chất thải nhựa đã phân loại của châu Âu tăng mạnh 36,5% từ năm 2022 đến năm 2024, đạt 1,5 triệu tấn, với Thổ Nhĩ Kỳ và Malaysia là những điểm đến chính. Xu hướng này phản ánh những bất lợi cạnh tranh của châu Âu trong các lĩnh vực như chi phí năng lượng và năng lực tái chế.
3. Tỷ lệ tái chế tăng lên, nhưng 70% rác thải nhựa vẫn bị đốt hoặc chôn lấp.
Năm 2024, trong số 32,7 triệu tấn chất thải nhựa sau tiêu dùng được thu gom ở châu Âu, 29,6% đã được tái chế—tăng 11,5% so với năm 2022. Tuy nhiên, 70,4% còn lại vẫn bị đốt (48,9%) hoặc chôn lấp (21,5%).
Đáng chú ý, từ năm 2022 đến năm 2024, khối lượng chất thải nhựa bị đốt không giảm, ngay cả khi xuất khẩu chất thải nhựa đã được phân loại tăng đáng kể. Điều này cho thấy châu Âu đang có những tiến bộ chậm trong việc tăng cường năng lực tái chế và giảm sự phụ thuộc vào việc đốt và chôn lấp.
4. Tính trung lập về công nghệ và sự hội nhập hệ thống
Báo cáo nhấn mạnh rằng chỉ riêng tái chế cơ học không thể đạt được tính tuần hoàn hoàn toàn. Mặc dù vẫn là phương pháp chủ yếu (với sản lượng tái chế cơ học ở châu Âu đạt khoảng 8,1 triệu tấn vào năm 2024), phương pháp này không thể xử lý chất thải nhựa hỗn hợp, bị ô nhiễm hoặc phức tạp.
Các công nghệ bổ trợ cần được đẩy nhanh tiến độ phát triển bao gồm:
Tái chế bằng dung môi: Tách các polyme bằng dung môi mà không làm thay đổi cấu trúc hóa học của chúng.
Tái chế hóa học (phân hủy polymer, nhiệt phân, khí hóa): Chuyển đổi chất thải nhựa thành monome hoặc dầu nguyên liệu.
Nhựa sinh học: Sản xuất nhựa bằng cách sử dụng sinh khối (như phế phẩm nông nghiệp và dầu thải).
Thu giữ và sử dụng carbon (CCU): Chuyển hóa CO₂ đã thu giữ thành nguyên liệu thô để sản xuất nhựa.
Hiệp hội Nhựa châu Âu (Plastics Europe) kêu gọi EU áp dụng chính sách trung lập về công nghệ và đề xuất thành lập các trung tâm tuần hoàn tích hợp, kết hợp tái chế cơ học, tái chế hóa học và các cơ sở sản xuất sinh học để tối đa hóa hiệu quả sử dụng tài nguyên.
((Nguồn: Báo cáo của Plastics Europe)
